دانه هاي
روغني ، روغن و کنجاله
شرکت
بونگه يکي از قديمي ترين و بزرگترين توليدکننده فرآورده هاي روغني ، پس از 183 سال
کار مستقل به منظور ورود به ليست بازار بورس سهام نيويورک در سال 2001 ، کار مستقل
را رها کرد . در سه قاره جهان شرکت بونگه قدرت مهم تجارت کالاهاي کشاورزي از جمله
دانه هاي روغني و غلات بوده و مدت کمي نيز در زمينه قلع ، کامپيوتر و بيمه فعاليت
داشته است. اين شرکت در سال 1818 در هلند پايه گذاري . در سال 1884 در آرژانتين و
سپس در سال 1918 در آمريکا به تاجر محصولات کشاورزي مبدل گشت و مقر اصلي و بين
المللي خود را از برزيل به ايالات متحده آمريکا منتقل ساخت .
گرچه سهام متعارف
در بعضي از شرکتهاي فرعي بونگه به مردم فروخته شد اين اولين بار بود که شرکت بونگه
با مسئوليت محدود بصورت سهامي عام درآمد .
شرکت
بونگه تقريبا" تمامي داد و ستدهاي مشتريانش را اخيرا" به منظور تمرکز بر
تجارت کالا به ساير بخشها واگذار نموده است . توان تجارت جهاني اين شرکت از طريق
پايگاه مستحکم خود در آمريکاي شمالي حمايت مي شود. حدود 25% از توان روغن کشي دانه
سوياي شرکت بونگه در آرژانتين و 36% در برزيل و 38% در آمريکاي مرکزي مستقر است ،
( رجوع به جدول A ). در آمريکا شرکت بونگه سومين شرکت بزرگ فرآوري
سوياست که 18% ظرفيت کل آمريکا را در دست دارد . اين شرکت بعد از شرکت اي- دي- ام
و کارگيل که به ترتيب 28% و 22% ظرفيت را در دست دارند قرار گرفته است .
درمجموع
بونگه بزرگترين شرکت فرآوري سويا در آمريکاي شمالي و جنوبي است که بر روي هم
سالانه20 ميليون تن ظرفيت دارد و نيمي ازدانه هائي را که توليد مي نمايد براي خود استفاده
مي کند . شرکت بونگه از صادرکنندگان مهم کنجاله سويا نيز محسوب مي گردد . بعنوان
توليدکننده و صادرکننده بزرگ دانه هاي روغني و محصولات مربوطه و همچنين
غلات در کشورهاي آمريکائي ، شرکت بونگه داراي مخازن عظيم ، امکانات توزيع و
امکانات بندري عظيمي در آرژانتين ، برزيل و آمريکاست . ( رجوع به جدول A )
q
کشاورزي ستون سرمايه است .
آمادگي بونگه براي IPO براي جهان امکان نظر اجمالي به جزئيات
مالي اين شرکت را فراهم نموده است که رشد مداوم درآمدهاي آن را پس از سال 1998
نشان مي دهد . سه بخش شرکت شامل کالاهاي کشاورزي ، توليدات روغن خوراکي و محصولات
غذائي سويا روي هم حدود 80% درآمد حاصل از فروش وحجم فروش را تشکيل مي دهند و اين
موضوعي نيست که ما در اين مقاله توجه خود را به آن معطوف مي داريم .
رشد کلي درآمد حاصل از فروش در هريک از دوسال گذشته که حدود 20% بوده ، درآمد
حاصل از فروش محصولات کشاورزي که بزرگتر و مهم ترين بخش شرکت بونگه مي باشد ، به
ميزان 15% و 33% درطي سالهاي 2000 و2001 رشد کرد . درحالي که درآمد بخش محصولات
غذائي سويا که تنها 1% مي باشد به ترتيب 27% و 14% رشد داشته است .
همچنين در اين سه بخش نيز حجم رشد بالا بوده به ويژه در بخش کالاهاي
کشاورزي با توسعه80 درصدي از سال 1999 تا 2001 که بدليل فروش دانه سويا بوده که از
واردات شکر چين که از سال 1997 آغاز شده بهره برده است .
فروش روغن گياهي درطي سالهاي 1999-2001 با 10% کاهش به 922 ميليون دلار
رسيده است . در حاليکه حجم آن در 6/1 ميليون تن ثابت بوده ، کاهش قيمت بازارجهاني
علت اصلي آن بوده ولي علاوه بر مورد مذکور کاهش ارزش ريل برزيل نيز موجب شده مصرف
داخلي روغن پخت و پز به
سوي روغن ارزان قيمت تر تغيير جهت دهد ، حدود نيمي از روغن کشي بونگه در برزيل و
20% کنجاله حاصله در بازار داخلي بفروش مي رسد همچنينن تصميم چين مبني بر واردات
دانه سويا بجاي واردات فرآورده هاي حاصل از سويا نيز تاثير منفي بر صادرات روغن
سويا داشته است .
وضعيت مالي بونگه تحت تاثير غير مترقبه بحران پزو آرژانتين نبوده است.
زيرا 90% از توليدات داخلي روغن و کنجاله آن از آرژانتين صادر مي شود ، که
تقريبا" تمام درآمد به دلار آمريکاست و کمتر تحت تاثير مخاطرات کاهش ارزش پول
محلي است و در واقع کاهش ارزش پول محلي حتي ممکن است تاثير سودمند نيز براي شرکت
بونگه داشته باشد . زيرا هزينه عمليات برمبناي پول محلي ( پزو ) که روند کاهش
سريعي را طي مي کند مي باشد .
وضع ماليات بيشتر بر صادرات فرآورده هاي سويا در آوريل سال 2002 روند
صادرات کنجاله و روغن را کاهش و قيمت جهاني روغن را حدود 5% افزايش داده ، که اين
بر عمليات روغن کشي بونگه در آرژانتين تاثيرخواهد گذاشت . ولي بونگه به هرحال از
محل صادرات برزيل و آمريکاي مرکزي
خود که با قيمت بالاتري صادر مي شوند سود خواهد برد .
q
مترادف بودن بونگه با سويا
درحاليکه امروزه
نام شرکت بونگه با سويا عجين شده ولي رابطه آنها با توجه به عمر طولاني شرکت رابطه
اي تازه و نو است . سويا و بونگه مشارکت و معاشرت خود را از سال 1960 زمانيکه
بونگه پيشگام سرمايه گذاري در زمينه سوياي آمريکاي جنوبي ( برزيل ) از طريق حمايت
مالي از کشاورزان و توليد کنندگان محصول سويا شد آغاز گرديد ، بونگه بعنوان سلطان
سوياي آمريکاي جنوبي بنيان نهاده شد و بزرگترين کارخانه روغن کشي و کارخانه توليد
محصولات جانبي سويا از جمله پروتئين ، ليسيتين و همچنين انواع روغن جامد را بنا
کرد .
کليه فعاليت بخش فرآوري دانه هاي روغني بونگه برمبناي سوياست و 60 الي 70%
توليداتش نيز به اين محصول اختصاص دارد . همچنين سويا 75% عمليات تجارت جهاني اين
شرکت را تشکيل مي دهد .
q
آمريکاي جنوبي
عمده فعاليت روغن کشي و توليد بونگه در آمريکاي جنوبي متمرکز است . در سال
2000 ميزان12% و 43% توليد سوياي
اين شرکت به ترتيب در آرژانتين و برزيل و 45% در آمريکا بوده است ، ( جدول A ). 60% ظرفيت
روغن کشي بونگه در آمريکاي جنوبي متمرکز و مابقي در آمريکا است .
بونگه به يکي از پيشگامان توليد و فرآوري سويا در آرژانتين مبدل شده و
دومين صادرکننده اين محصول پس از کارگيل مي باشد که داراي ظرفيت روغن کشي مدرن
000ر6 تن سويا در روز و تسهيلات بندري در سان مارتين و تجارت کود شيميائي است . با
در اختيار گرفتن لاپلاتا سيريل در سال 2002
هم اکنون بونگه 30% ظرفيت روغن کشي سوياي آرژانتين را در دست دارد ، ( جدول B ) .
همچنين بونگه 32% ظرفيت روغن کشي برزيل را در دست داشته و اين مقدار همگام
با ادامه افزايش ظرفيت اين شرکت افزايش خواهد يافت . ( به بخش بعد توجه کنيد ) حجم
صادرات دانه سوياي بونگه نيز در حال رشد است از 3/1 ميليون تن در سال 2000 به حدود
تقريبي
3 ميليون تن در سال 2002 رسيده است .
افزايش دستيابي به سوياي آمريکاي جنوبي و هزينه پائين آن درمقايسه با قيمت
دانه سوياي آمريکا به پيشبرد اين هدف کمک کرده است. به عامل مهم ديگري که اين رشد
را ترغيب
مي نمايد مي توان
به موقعيت برزيل بعنوان عرضه کننده دانه سوياي غير اصلاح ژنتيکي به ويژه در بخش
مرکزي ، غرب ، مرکزي و شمال اشاره نمود. جائيکه بونگه توانائي هاي توليد خود را
توسعه داده است. بنابراين بونگه قادر است از اين پايگاه تقاضاي زياد چين را براي
دانه و تقاضاي اروپا براي کنجاله
سويا را فراهم سازد .
تقريبا" نيمي از پروتئين سوياي توليدي بونگه به ژاپن و اروپا صادر مي
شود . علاوه بر آن بونگه يکي از توليد کنندگان مهم در کنار کارگيل مي باشد که
حدودا" 5/1 ميليون تن سوياي ايالت باهيا بلانکا در برزيل جائيکه عملا هيچگونه
سوياي اصلاح ژنتيک شده پرورش نمي يابد در دست دارد . هم بونگه و هم کارگيل به
منظور ارائه خدمات بهتر به بازار صادرات خود در اروپا و ژاپن بر روي فن آوري غير
اصلاح ژنتيکي سرمايه گذاري مي نمايند .
q
بونگه تجارت غذاي مصرفي را واگذار مي کند .
در اوايل سال 1990 بونگه تصميم به واگذاري تجارت غذاي مصرفي و تمرکز بر
گسترش نوآوري و فروش کالا در خارج از آمريکاي شمالي گرفته است ، بين سالهاي 1998 و
2001
سه تجارت غذائي مصرفي واگذار شد. همچنين غولهاي توليدکننده محصولات دانه هاي
روغني و مواد غذائي ، مولينوس ريودي لاپلاتا که بر فرآوري روغن آفتابگردان جهت
مصرف داخلي متمرکز شده اند و تنها
3% به سويا اختصاص دارد ، با اين وجود واگذاري اين شرکت در راستاي تاکيد بونگه بر
صادرات است .
علاوه برخريد و تحکيم دروني شرکت ، تجارت محصولات کشاورزي وکود شيميائي
برزيل ، بونگه ، شرکت لاپلاتاي آرژانتين را در سال 1997 بدست آورد . عمليات فرآوري
، توليد و صادرات سويا به نام سي وال آلي منتوس و محصولات مصرفي سويا و گندم بنام
سانتاتيستا آلي منتوس ظهور يافت اين دو شرکت دو قلو بعدها در سال 2000 با نام بونگه
آلي منتوس بازسازي شدند که در جاي خود در سال 2002 با شرکت بونگه فرتيلزانت ادغام
و تبديل به شرکت بونگه برزيل شد .
q گسترش
فرآورده هاي دانه سويا و تجارت جهاني
از اين مسير طبيعي بونگه در صدد توسعه ظرفيتهاي توليد و فرآوري خود در
آمريکا ، برزيل و آرژانتين جهت پشتيباني
از بازار جهاني دانه هاي روغني و محصولات سوياي خود مي باشد ، استراتژي اين شرکت
بستن و تعطيلي کارخانه هاي ناکارآمد ، افزايش ظرفيت کارخانه هاي موجود ، ايجاد
امکانات فرآوري مدرن و بزرگ ، افزايش بازده محصول سويا و بهبود توزيع و زيرساختهاي
صادرات است . ما ابتدا به توسعه عمليات بازاريابي جهاني توجه مي کنيم و سپس به
آزمايش استراتژئي که موجب تداوم رشد تجارت جهاني است ، خواهيم پرداخت .
شرکت بونگه در حال آماده سازي موقعيت خود براي گسترش چشم گير فعاليت در
آسيا و اروپا از طريق شرکت بونگه گلوبال مارکت و زير مجموعه هاي فرعي آن در سراسر
جهان است که فرصتهاي تجارت صادراتي را با ايجاد رابطه مستقيم بين بونگه و مشتريان
کالاي فله اي اين شرکت ، گسترش و
توسعه مي دهد و دست واسطه را که از پيش دخالت داشته کوتاه مي نمايد . دسترسي مستقيم
به مشتري و مصرف کننده نهائي اين امکان را براي شرکت بونگه فراهم مي سازد تا حاشيه
سود را از طريق زنجيره کالا با تحويل سيف خودکسب نمايد .
دفاتر بين المللي در يازده شهر در سال 2001-2000 تاسيس شد ( علاوه بر9دفتر
مشابه که از قبل وجود داشت ) و در فراهم نمودن امکان صادرات بيشتر دانه سويا به
چين ، کنجاله پروتئيني به اروپا و روغن خوراکي به هندوستان موثر و کارآمد بوده است
. در واقع توجه بونگه به سوي هند متمرکز شده است. زيرا پيش بيني مي شود اين کشور
محل تقاضاي بيشتري براي غلات و دانه هاي روغني باشند .
شرکت بونگه پيشاپيش در هندوستان فعاليت توليد غلات و فرآوري دانه هاي
روغني را آغاز کرده است .
در سال 2001 بونگه سطح سرمايه گذاري خود را در گي پي سي وال پروتئين و
سرمايه گذاري پي وي تي که از توليد کنندگان دانه کلزا و روغن سويا و پروتئين مايع
در راجستان مي باشد
افزايش داد . شرکت بونگه گلوبال همچنين در حال گسترش امکان توزيع و بازاريابي در
زمينه روغن پالم و کنجاله سوياي هند به مقصد آسيا و اروپاست .
بونگه از سال 1930 با چين رابطه تجاري داشته و درسال 1998 پس از برقراري
دفتر مرکزي در سنگاپور دفاتري نيز در شانگهاي چين گشود . شرکت بين المللي بونگه (
شانگهاي ) با اختيار کامل مي تواند بعنوان يک شرکت چيني عمل نمايد ولي تحت مالکيت
شرکت بونگه مي
باشد. با اين برنامه ها اين شرکت در اداره کردن تجارت بين الملل از چين و تجارت داخلي
آزاد است و مي تواند از فرصتهاي رشد در آسيا با فروش محصولات بدست آمده از آمريکاي
جنوبي و شمالي بهره بگيرد . بونگه اخيرا" يکي از صادرکنندگان بزرگ دانه سويا
به چين نيز بوده است .
در سال 1995 شرکت بونگه عمليات روغن کشي و تصفيه خود را در اروپا واگذار
کرد ولي
هم اکنون خود را بعنوان قدرت قابل توجه مجددا" مطرح نموده و صادرکننده
پيشگام کنجاله سويا به اروپاست و موافقتنامه هائي درخصوص روغن کشي اشتراکي با
ايتاليا و پرتغال دارد و در همان جا دانه سويا عرضه نموده و کنجاله و روغن حاصل را
مي فروشد . چنانچه شرکت بونگه موفق به کسب شرکت سيرول( CEROL) شود در آن صورت به عنوان بزرگترين شرکت روغن خوراکي
در اسپانيا مطرح مي شود ، و ارتباط مالکيت قبلي خود را با موي رسا – شرکت فرآوري
دانه هاي روغني اسپانيا - مجددا" برقرار مي نمايد ، کسب امتياز سيرول همچنين
سنترال سويا را به بونگه ملحق مي سازد و بدين طريق موقعيت بونگه را در آمريکا
تقويت مي نمايد .
q
رشد از طريق بهبود ظرفيت
براي اينکه فعاليت تجاري بونگه گسترش يابد اين شرکت مي بايست از حمايت
پايگاههاي فرآوري و توليد قوي برخوردار باشد . لذا از سال 1999 اقداماتي در راستاي
بهبود ظرفيت از طريق بستن مراکز ناکارآمد و توسعه مراکز کارآمد انجام پذيرفته است
.
درمواجه با کاهش حاشيه سود روغن کشي در نيمه دوم سال 1990 شرکت بونگه سه
کارخانه ناکارآمد خود را در آمريکا و يکي را در آمريکا از حيث توليد و مصرف به
حالت موازنه درآورد و بازده را به کارخانجات کارآمد منتقل ساخت . اي دي ام و
کارگيل نيز ناکارآمد ترين کارخانه هاي خود را بستند و ظرفيت صنعتي خود را 6% الي
8% در آمريکا و دو برابر آن در برزيل کاهش دادند . لذا حاشيه سود روغن کشي بطور
قابل ملاحظه اي بعد از سال 1999 افزايش يافت که ناشي از بسته شدن کارخانجات مذکور
و همچنين قانون ممنوعيت استفاده از کنجاله استخوان و گوشت در اروپا بود .
گرچه بونگه بعضي از کارخانجات خود را بست ولي 830 ميليون دلار در بهبود
کيفي و افزايش ظرفيت سرمايه گذاري نمود . از جمله در کارخانه روند و لوپلي که به
بزرگترين شرکت فرآوري دانه هاي روغني در برزيل مبدل خواهد شد . همچنين ساخت
کارخانه محصولات سويا در ايستبو برزيل در سال 2000 تکميل شد .
در سال 1999 بونگه جديدترين کارخانه فرآوري سويا و تصفيه روغن را با ظرفيت
روغن کشي روزانه 000ر5 تن در آمريکا داير کرد ، چنين اعلام شده است که بونگه در
نظر دارد 175 ميليون دلار تا سال 2004 در زمينه تجارت محصولات کشاورزي در برزيل
سرمايه گذاري نمايد که شامل ساخت کارخانه اي با ظرفيت روغن کشي 000ر5 تن روزانه در
سوريوس ماتاگروسو منطقه جديد کشت دانه سويا در برزيل و کارخانه اي با ظرفيت 700ر1
تن روزانه در شمال شرق برزيل تا سال 2003 مي شود .
ممکن است سوالي درخصوص تاثير ظرفيت اضافي بونگه بر بهبود حاشيه سود روغن
کشي مطرح شود ولي شرکت بونگه معتقد است که رشد قوي در بخش بازاريابي جهاني موجب
تقويت مطلوب حاشيه سود روغن کشي خواهد شد و اين ظرفيت اضافي براي تداوم گسترش سهم
بونگه در روغن کشي و صادرات سوياي برزيل ضروري است که در جاي خود براي پاسخ گوي به
تقاضائي که بونگه پيش بيني مي کند ، ايجاد خواهد شد و لازم است .
گسترش صادرات بوسيله بهبود زيرساخت و توسعه امکانات بندري در آمازون تقويت
مي شود که در اين صورت حمل ونقل از شمالي ترين نقطه امکان پذير بوده و بدين طريق
هزينه حمل و نقل نيز به اروپا و آسيا بطور چشم گيري کاهش مي يابد . شرکت بونگه
همراه با اي دي ام و کارگيل در حال انجام اصلاحاتي در بندر سانتاريم و توسعه
راههاي منتهي به اين بندر است ، شرکت بونگه همچنين در حال افزايش ظرفيت صادراتي
خود در دسترهن لوسيانا آمريکاست .
توسعه محصولات جديد سويا و فن آوري فرآوري براي بونگه جهت حفظ موقعيت قوي
خود در بازارجهاني حياتي است . شرکت بونگه در نظر دارد مبلغ 500-600 ميليون دلار
در سال 2003-2002 صرف پروژه هاي سرمايه اي خود نمايد و اين سرمايه گذاري بر اين دو
حوزه متمرکز خواهد بود .
بونگه بطور خاص به محصولات غذائي سويا که انتظار مي رود به رشد 12-10
درصدي خود تا پنج سال آتي ادامه دهد علاقمند است . بونگه يکي از سه توليد کننده
اصلي
پروتئين سوياي جهان است که حدود 80 هزار تن در سال و به عبارتي 7% ظرفيت کل
جهان را توليد مي نمايد . بونگه همچنين توليد کننده مهم ليسيتين در آرژانتين و
برزيل است .
بونگه در نظر دارد توليد ايزوفلاونز ، استرول و توکوفرولز را براي محصولات
غذائي آغاز نمايد و در صورتيکه سيرول ثمربخش باشد . بونگه دسترسي فوري به اين فن
آوري و بازار مربوطه در زمينه پروتئين و ليسيتين سويا خواهد داشت .
همچنين بونگه داراي مرکز تحقيقاتي در برزيل است که در زمينه محصولات سويا
فعال است و با هدف ارائه روغن بهتر به مشتريان به تحقيقات مي پردازد . بونگه در
نظر دارد به روند افزايش بودجه تحقيق و توسعه( R & D ) خود که از 4 ميليون دلار در سال 1999 به
6 ميليون دلار در سال 2001 بالغ شد ، ادامه دهد .
با توجه به اينکه بونگه جايگاه خود را منحصرا" در سه ناحيه مهم توليد
سوياي جهان مستحکم و مستقر نموده است و با توجه به ظرفيت عظيم توليد و فروش و
فرآوري بونگه به خوبي به رشد و توسعه خود در بازار جهاني دانه هاي روغني ادامه
خواهد داد .
مترجم
: داوود اسکندری